DoRe-gemeente Nijmegen e.o.

Vrij in geloof, verbonden in gemeenschap

ZielZin

JAARPROGRAMMA ZIELZIN

2020-2021

‘ZielZin: een plek voor dromen en dwarse gedachten’ is een project van de Doopsgezinde-Remonstrantse gemeente Nijmegen, gericht op zinzoekers binnen en buiten de kerken. Het wordt mogelijk gemaakt door subsidies van landelijke doopsgezinde en remonstrantse fondsen. Ten behoeve van het project is de theoloog Peter Nissen voor anderhalve dag per week als predikant bij de DoRe-gemeente Nijmegen aangesteld. Hij is te bereiken via e-mail: peterjanissen@hotmail.com. 

DE DIEPTE IN: DRIE VRIJZINNIGE LEERHUIZEN
ZielZin biedt in het jaar 2020-2021 drie Leerhuizen aan: korte cursussen van telkens drie bijeenkomsten op zaterdagmorgen (tussen 10 en 12 uur). Het is niet per se noodzakelijk alle drie de bijeenkomsten te volgen; het is ook mogelijk om aan één of twee afzonderlijke bijeenkomsten deel te nemen. 

HET THOMASEVANGELIE
Drie zaterdagmorgens over een vergeten tekst uit het vroege christendom
Het leerhuis van dit najaar is gewijd aan het Thomasevangelie, een tekst uit het vroege christendom die (helaas) niet in de Bijbel terecht is gekomen. Het Thomasevangelie, voluit ‘De geheime woorden die Jezus de Levende heeft gesproken en die Didymus Judas Thomas heeft opgeschreven’, is in 1945 in de woestijn van Egypte teruggevonden. Het is een verzameling met 114 uitspraken, gelijkenissen en gesprekken die aan Jezus worden toegeschreven. Jezus verschijnt erin als de wijsheidsleraar die mensen kennis aanreikt die tot geestelijk inzicht en daarmee tot verlossing leidt. ‘Als jullie leiders tegen jullie zeggen: Kijk, het koninkrijk is in de hemel, dan zullen de vogels van de hemel er eerder zijn dan jullie. Als ze jullie zeggen: het is in de zee, dan zullen de vissen er eerder zijn dan jullie. Maar het Koninkrijk is binnen in jullie en buiten jullie. Wanneer jullie jezelf kennen, dan zullen jullie gekend worden en jullie zullen weten dat jullie de zonen van de levende Vader zijn.’ Zo luidt een van die spreuken. Zij vertegenwoordigen de opvattingen van een stroming in het christendom die afweek van de ‘grote’ stroom, van dwarse denkers dus. Daarom is het Thomasevangelie niet in de Bijbel opgenomen.

Gedurende drie zaterdagmorgens zal Peter Nissen vertellen over de context en inhoud van het Thomasevangelie. Wij lezen samen een deel van de spreuken en gaan in gesprek over de wijsheid die zij ons mogelijk te bieden hebben. De bijeenkomsten vinden plaats op de zaterdagen 26 september, 17 oktober en 21 november 2020 van 10 tot 12 uur in het DoRe-kerkgebouw.

Aanbevolen wordt om zelf een vertaling van het Thomasevangelie aan te schaffen, bijvoorbeeld Het evangelie van Thomas, vertaald, ingeleid en van aantekeningen voorzien door Riemer Roukema, Zoetermeer: Uitgeverij Meinema, 2005, ISBN 90 211 4065 9, € 14,99 (nog altijd via de boekhandel leverbaar).

Deelname per bijeenkomst € 7,00, voor studenten € 5,00. Vooraf aanmelden is, in verband met de coronamaatregelen, verplicht. Dat kan via het mailadres aanmelding@dorenijmegen.nl. Betaling van de deelnamekosten kan op bankrekening NL63 INGB 0000 0146 00 ten name van Samenwerkingsverband DoRe Nijmegen onder vermelding van cursus Thomasevangelie.

 DICHTERS DIE TE DENKEN GEVEN
Drie zaterdagmorgens over moderne Nederlandse poëzie en zingeving
Het eerste leerhuis van 2021 is gewijd aan het werk van enkele moderne Nederlandse dichters in wier werk vermoedens rond ‘het hogere’ een opvallende rol spelen. Soms krijgt het dichten daarover bij hen zelfs mystieke trekken. Wij verdiepen ons in hun werk en zullen ook samen enkele gedichten lezen en bespreken.

In de eerste bijeenkomst staat de laatste bundel centraal van Joost Zwagerman (1963-2015). Zijn laatste bundel, Wakend over God, die een jaar na zijn zelfgekozen dood verscheen, bevat opvallende religieuze gedichten. Marjoleine de Vos (*1957) is redacteur en columnist bij NRC Handelsblad. Ook in haar gedichten krijgt het vermoeden over het geheim van het leven verrassende woorden. Ook in haar columns krijgt spiritualiteit regelmatig aandacht. In 2010 sprak zij de Volzinlezing uit over duurzame spiritualiteit. Ook publiceerde zij een fijnzinnig essay over godsbeelden. De derde bijeenkomst is gewijd aan het debuut van Joost Baars (*1975), dichter en boekhandelaar in Amsterdam. Die bundel, Binnenplaats (2017), in 2018 bekroond met de VSB-prijs voor poëzie, bevat gedichten die verwijzen naar klassieke beelden uit de mystieke literatuur.

De bijeenkomsten over de ‘dichters die te denken geven’ vinden plaats op de zaterdagen 23 januari, 27 februari en 20 maart 2021, telkens van 10 tot 12 uur in het DoRe-kerkgebouw. Deelname per bijeenkomst € 7,00, voor studenten € 5,00. Vooraf aanmelden is, in verband met de coronamaatregelen, verplicht. Dat kan via het mailadres aanmelding@dorenijmegen.nl. Betaling van de deelnamekosten kan op bankrekening NL63 INGB 0000 0146 00 ten name van Samenwerkingsverband DoRe Nijmegen onder vermelding van cursus Dichters. 

ONBEKENDE RELIGIES UIT INDIA
Drie zaterdagmorgens over oude wijsheidstradities uit India
Als het gaat over religie in India, denkt iedereen waarschijnlijk meteen aan het hindoeïsme en het boeddhisme. Over die twee religies weten wij allemaal wel iets. Maar India is rijk aan religieuze tradities. In het tweede leerhuis van 2021 maken wij kennis met drie minder bekende religieuze tradities uit India. Wij horen iets over het ontstaan en de geschiedenis van die religies, over hun opvattingen en praktijken, hun feesten en rituelen en hun rol in de samenleving. De eerste bijeenkomst is gewijd aan het jaïnisme, ontstaan in dezelfde tijd als het boeddhisme en op vele punten daaraan verwant. Het jaïnisme kent een uitzonderlijk groot respect voor alle levende wezens. In de tweede bijeenkomst wordt het sikhisme voorgesteld, rond 1500 ontstaan door het optreden van een goeroe. Zijn wijsheid en die van zijn negen opvolgers zijn opgetekend in het heilige boek van de sikhs, dat in de Gouden Tempel van Amritsar wordt gekoesterd als een levende goeroe. De derde bijeenkomst is gewijd aan het zoroastrisme, ook wel mazdeïsme genoemd, in een ver verleden ontstaan in Perzië door het optreden van de profeet Zarathustra (of Zoroaster). De meeste aanhangers wonen momenteel echter in India, waar zij, naar hun herkomst uit Perzië, Parsi genoemd worden.

De drie zaterdagmorgens over onbekende religies uit India vinden plaats op 24 april, 29 mei en 26 juni 2021, telkens van 10 tot 12 uur in het DoRe-kerkgebouw. Deelname per bijeenkomst € 7,00, voor studenten € 5,00. Vooraf aanmelden is, in verband met de coronamaatregelen, verplicht. Dat kan via het mailadres aanmelding@dorenijmegen.nl. Betaling van de deelnamekosten kan op bankrekening NL63 INGB 0000 0146 00 ten name van Samenwerkingsverband DoRe Nijmegen onder vermelding van cursus Religies India.

OP ADEM KOMEN
Onder de titel ‘Op adem komen’ is er elke tweede maandag van de maand een kort meditatieve viering in het DoRe-gebouw aan de Professor Regoutstraat 23. Er wordt een tekst gelezen, er wordt een lied gezongen of naar muziek geluisterd, er kan van gedachten gewisseld worden, maar vooral willen we samen, zittend in een kring, stil zijn. Daarna gaat ieder weer – geïnspireerd, zo hopen we ‒ huiswaarts. De meditatieve viering begint om 20 uur en duurt ongeveer een half uur.

U kunt dit activiteitenjaar ‘Op adem komen’ op de maandagen 14 september, 12 oktober, 9 november en 14 december 2020 en 11 januari, 8 februari, 8 maart, 12 april, 10 mei, 14 juni en 12 juli 2021.

Op de donderdagen in de oneven weken komt er in de DoRe-kerk ook een meditatiegroep bij elkaar: inloop tussen 19.45 en 20.00 uur. Na een ontspanningsoefening, soms ook een tekst, zit de groep 25 minuten in stilte. U bent van harte welkom om u bij deze meditatiegroep aan te sluiten.

EN WAT VIND JIJ?
Onder deze titel vinden er regelmatig avonden plaats met een bijzondere gast. Die gast zal iets vertellen over wat hem of haar bezighoudt en ook is er volop gelegenheid om met de gast en met elkaar in gesprek te gaan. De avonden beginnen om 19.30 uur en worden rond 21.30 uur afgesloten. Voor deelname wordt een bescheiden bijdrage gevraagd van € 7,00, voor studenten € 5,00. In verband met de coronamaatregelen is vooraf aanmelden voor deelname verplicht: aanmelding@dorenijmegen.nl.

In het najaar van 2020 zijn er twee avonden met bijzondere gasten.
Donderdag 1 oktober 2020:
Israël en Palestina: impressies van een betrokken waarnemer, met Joost IJsselmuiden. Joost IJsselmuiden heeft als verpleegkundige in de psychiatrie gewerkt. Van half oktober 2019 tot half januari 2020 is hij als lid van een team van de Wereldraad van Kerken als waarnemer in de in 1967 door Israël op Jordanië veroverde en sindsdien bezette gebieden van Oost-Jeruzalem en de Westelijke Jordaanoever geweest. Dat team draagt de naam EAPPI: Ecumenical Accompaniment Programma in Palestine and Israel. Het doel van EAPPI is om lokale gemeenschappen in de bezette Palestijnse gebieden te begeleiden, door internationale aanwezigheid bescherming te bieden, getuige te zijn van gebeurtenissen en omstandigheden, en tenslotte om een rechtvaardige vrede voor alle volkeren in het gebied te bevorderen. Op donderdag 1 oktober komt Joost IJsselmuiden zijn indrukken en ervaringen met ons delen en kunnen wij met hem in gesprek gaan.

Donderdag 12 november 2020:
De kracht van mooie dingen, met kunstenaar Babette Degraeve. Babette Degraeve is geboren en getogen in het Vlaamse Brugge en woont en werkt al jaren in Nijmegen. Als beeldend kunstenaar gaat zij aan de slag met vormen en ideeën, in de hoop schoonheid zichtbaar te maken. ‘Mooie dingen hebben een eigen kracht en roepen hun eigen energie op,’ aldus Babette Degraeve. Op donderdag 12 november komt zij daarover vertellen en zal zij ook voorbeelden van haar werk laten zien.

In het voorjaar van 2021 zijn er drie avonden met bijzondere gasten.
Donderdag 28 januari 2021

De Nijmeegse theatermaker, creatief therapeut en verhalenverteller Godfried Beumers komt zijn gedachten met ons delen over het belang van het vertellen van verhalen. Wat hebben verhalen met zingeving te maken? Godfried Beumers werd zelf met die vraag geconfronteerd toen bleek dat hij een ernstige leverkwaal had. Hij vertelde het verhaal van zijn levertransplantatie in het aangrijpende boek Een hellehond van pluche (2011).

Donderdag 25 maart 2021

Godsdienstpsychologe Hans Alma komt naar Nijmegen om te spreken over haar jongste boek Het verlangen naar zin. Hans Alma was hoogleraar en rector aan de Universiteit voor Humanistiek en is onlangs benoemd tot hoogleraar Religieus Humanisme en Compassie aan de Vrije Universiteit in Amsterdam. Die leeropdracht geeft kernachtig weer waar zij staat en wat haar bezighoudt. Op 25 maart komt zij erover vertellen.

Donderdag 20 mei 2021

Qader Shafiq is onze gast. Hij werd uitgeroepen tot Nijmegenaar van het jaar 2019. Hij zet zich in voor verdraagzaamheid en rechtvaardigheid in Nijmegen en omstreken, onder meer met zijn bureau Wijland en met het initiatief om van Nijmegen een ‘Shelter City’ te maken. Hij is geboren in Afghanistan en vluchtte in 1992 naar Nederland. In zijn columns, gebundeld in Weg naar je eigen land, houdt hij ons een kritische spiegel voor.

LEKENPREKEN
Twee keer per jaar nodigt ZielZin een bijzondere gast uit, géén predikant of pastor, om in de dienst op zondagmorgen een overweging te verzorgen: een lekenpreek. Wegens de coronamaatregelen is ook voor de kerkdiensten aanmelding vooraf voorlopig verplicht: aanmelding@dorenijmegen.nl.

Op zondag 8 november 2020 wordt in de dienst om 10.30 uur de overweging verzorgd door schrijver Désanne van Brederode. Désanne van Brederode (*1970) studeerde filosofie en maakte op jonge leeftijd haar debuut als schrijver met de roman Ave verum corpus/Gegroet waarlijk lichaam. Andere bekende romans van haar hand zijn Mensen met een hobby, Door mijn schuld, Stille zaterdag en Vallende vorst. Enkele jaren lang verzorgde zij een gesproken column in het televisieprogramma Buitenhof. Alleen al de titels van haar roman verraden een belangstelling voor religieuze thema’s, niet vreemd voor de dochter van een gewezen jezuïet, die ook na zijn afscheid van de orde als pastor werkzaam was. Désanne van Brederode schreef fijnzinnige essays over filosofische en religieuze thema’s, onder meer gebundeld in De ziel onder de arm. Over aandachtig leven. Zij voelt zich verbonden met de Christengemeenschap, een door Rudolf Steiner geïnspireerde geloofsgemeenschap. Vorig jaar verscheen haar nieuwste roman, Wonderlamp, een verhaal over het talent om te verlangen. De ontmoeting met de Palestijnse gids Aladdin en het verhaal van Saulus die Paulus werd, brengen in die roman samen aspecten aan het licht van liefde en vriendschap, verliefdheid, verlangen en heimwee. Daar zal ook haar overweging op 8 november bij aansluiten. Ds. Peter Nissen zal voorgaan in de dienst, die hij samen met Désanne van Brederode voorbereidt. 

Op zondag 11 april 2021 wordt in de dienst om 10.30 uur de overweging verzorgd door schrijver en columnist Stevo Akkerman. Stevo Akkerman (*1963) is journalist en drie maal per week vaste columnist op de tweede pagina van het dagblad Trouw. In 2017 werd hem de J.L. Heldringprijs toegekend voor de beste columnist. Hij staat bekend om zijn afgewogen oordeel. Stevo Akkerman schrijft ook literair werk. Zijn roman Donderdagmiddagdochter werd bekroond met de Vlaamse prijs voor het beste spirituele boek. Ook schreef hij boeken over actuele morele kwesties. Het jongste daarvan is getiteld Wat is dan goed? Stevo Akkerman zal in zijn overweging aan de hand van poëzie ingaan op het verlangen van de ‘ongelovige gelovige’. Daarmee sluit hij aan op het Leerhuis van ZielZin over dichters in de eerste maanden van 2021.

 

LUNCH MET INSPIRATIE
Donderdag 15 april 2021: lunchgesprek over voltooid leven met dr. Rutger Jan van der Gaag

De vragen rond het levenseinde houden veel mensen bezig. Wat kan er, wat mag er, wat is verantwoord, wie mag beslissen? Het gesprek daarover is belangrijk en raakt ons bestaan op een veel dieper niveau dan de medische, politieke of juridische kant ervan. In 2019 publiceerden de remonstranten een bezinningsbrief over dit thema. Voorzitter van de werkgroep die de brief voorbereidde, was de psychiater Rutger Jan van der Gaag, emeritus hoogleraar Klinische Kinder- en Jeugdpsychiatrie aan de Radboud Universiteit en een van Nederlands grootste specialisten op het gebied van autisme. Hij is momenteel voorzitter van de Vereniging van Bestuurders in de Zorg. Hij vindt het belangrijk dat mensen met elkaar het gesprek aangaan over het levenseinde en zich daarbij bewust zijn van hun eigen verantwoordelijkheid. Daarover gaat hij op 15 april 2021 tijdens een lunchbijeenkomst ook met ons in gesprek.

De lunch begint om 12.30 uur en duurt tot ongeveer 14 uur. Vooraf aanmelden is verplicht. Dat kan via het mailadres aanmelding@dorenijmegen.nl. Voor de lunch wordt een vrijwillige bijdrage gevraagd.

BEZIELDE FILM
In het jaar 2020-2021 is ‘Lotsbestemming’ het verbindende thema van de reeks ‘bezielde films’. We bekijken films waarin de hoofdpersoon haar of zijn leven leidt zoals dat is ‘gegroeid’. En dan gebeurt er iets waardoor de vanzelfsprekendheid van hoe het leven zich voltrekt, wordt bevraagd. De hoofdpersoon zal moeten kiezen hoe verder te leven. Bij dat kiezen speelt het verstand maar een beperkte rol. Hoe gaan wij in op het aangereikte scharniermoment in ons leven? En hebben we een dergelijk scharniermoment wel in de gaten?

De serie van zes films is uitgezocht door de werkgroep ‘bezielde film’, waarin wordt samengewerkt vanuit de Doopsgezinde-Remonstrantse gemeente (Mike Rijken), het Stadsklooster Mariken (Rob Comans) en de Effata-geloofsgemeenschap (Fabiënne Kanis). Op elke deelnemende locatie worden dit seizoen twee films uit de reeks getoond.

Zolang het corona-virus nog gevaarlijk rondwaart, zullen we extra aandacht moeten besteden aan de veiligheid. Daarbij zal ook improvisatie nodig zijn. Maar de ervaring leert dat het aantal bezoekers doorgaans ver onder de dertig blijft. Van de deelnemers wordt gevraagd om de anderhalve meter afstand zo goed mogelijk in acht te nemen.

Moonlight (VS 2016, regie Barry Jenkins)

Woensdag 23 september 2020 om 19.30 uur

Locatie: Stadsklooster Mariken (Boskapel)

Bijdrage: € 10,-

De jonge Chiron heeft het niet makkelijk. Op school wordt hij gepest, en thuis heeft hij te maken met een drugsverslaafde moeder die nauwelijks voor hem zorgt. Bovendien wordt de gevoelige jongen zich steeds meer bewust van zijn homoseksualiteit, iets waarvoor in de masculiene zwarte omgeving waarin hij opgroeit geen plaats is. Kennismaking met de oudere Juan en zijn vriendin Teresa brengen voor het eerst acceptatie, begrip en stabiliteit in Chirons leven, versterkt door een eerste seksuele ervaring met een schoolvriend. De film volgt het leven van Chiron als kind, tiener en volwassen man – een zoektocht naar identiteit, (zelf)respect, geborgenheid en hoop.

Frida (VS 2003, regie Julie Taymor)

Zondag 11 oktober 2020 om 12.00 uur broodje, 12.30 uur start film

Locatie: Dominicuskerk, ingang Groenewoudseweg

Vrijwillige bijdrage

Oscarwinner en openingsfilm van het festival van Venetië. Het bewogen en indrukwekkende levensverhaal van de bekende schilderes Frida Kahlo. Ze raakt in 1925 zwaar gewond bij een busongeluk. Maandenlang vecht ze zich door een revalidatieperiode waarin ze haar pijn verwerkt door te schilderen. Spoedig wordt ze ontdekt door de beroemde kunstenaar Diego Rivera, met wie ze trouwt. Het stel is al snel prominent aanwezig in kunstkringen. Na een turbulent verblijf in de Verenigde Staten keren ze in 1930 terug in Mexico, waar ze onderdak bieden aan de verbannen Russische leider Trotski. Frida’s werk wordt ontdekt. Kort daarna scheidt Diego van haar en Frida’s gezondheid verslechtert ingrijpend. In 1940 komt Diego terug en blijft bij de zieke Frida tot ze in 1954 overlijdt, een week na haar 47ste verjaardag.

Hamam; Il bagno Turco (Italiaans en Turks 1997, regie Ferzan Ozpetek)

Zondag 15 november 2020 om 12.00 uur broodje, 12.30 uur start film

Locatie: DoRe kerk

Vrijwillige bijdrage

In Italië vormen Francesco en Marta een jong en succesvol stel. Hun werk neemt alle tijd in beslag en zij hebben alleen nog tijd voor ruzies. Op een dag erft Franceso een oud Turks badhuis in Istanboel van een ‘vergeten’ tante. Met tegenzin gaat hij op bezoek bij de familie die het badhuis en de woning van de overleden tante beheert. Daar raakt hij geïnteresseerd in het leven van de tante, de familie en het gebouwencomplex. Gaandeweg komt hij zichzelf steeds meer op het spoor. Op een dag staat Marta voor de deur omdat zij zich afvraagt waarom Francesco zo lang wegblijft.

Der Krieger und die Kaiserin (Duits 2000, regie Tom Tykwer)

Zondag 14 februari 2021 om 12.00 uur broodje, 12.30 uur start film

Locatie: DoRe kerk

Vrijwillige bijdrage

Sissi werkt als verpleegkundige in een psychiatrisch ziekenhuis. Bodo is gestopt als militair en worstelt met zijn pijnlijk verleden. De twee Einzelgänger ontmoeten elkaar onder een tankauto die Sissi zojuist heeft aangereden. Bodo verdwijnt daarna. Eenmaal uit het ziekenhuis gaat zij op zoek naar haar redder die geen interesse in haar lijkt te hebben. Totdat ze elkaar ontmoeten tijdens een bankoverval.

Dheepan (Frankrijk 2015, regie Jacques Audiard)

Woensdag 10 maart 2021 om 19.30 uur

Locatie: Dominicuskerk, ingang Groenewoudseweg

Vrijwillige bijdrage

Gouden Palm winnaar. Een ex-Tamiltijger ontvlucht Sri Lanka en komt als politiek vluchteling in Frankrijk terecht. In een Parijse voorstad vindt hij werk als conciërge in een appartementencomplex. Samen met een andere vrouwelijke vluchteling en een kind doen ze alsof ze een gezin zijn. Om deze buurt te kunnen trotseren en zijn familie te beschermen, ziet hij zich echter genoodzaakt om een beroep te doen op de overlevingstechnieken die hij aangeleerd kreeg in zijn vaderland.

Parasite (Z-Kor. 2019, regie Bong Joon Ho)

Woensdag 14 april 2021 om 19.30 uur

Locatie: Stadsklooster Mariken (Boskapel)

Bijdrage: € 10,-

Het gezin Kim leeft onder deplorabele omstandigheden in een arme wijk in Seoul. Bestaand van minimumloon-baantjes, opeengepakt in een te krappe sociale huurwoning in een achtergebleven deel van de stad, zijn zij bereid alles te doen om hun situatie te verbeteren. Een mogelijkheid biedt zich aan wanneer zij kennis maken met de rijke familie Park. Al snel profiteren de Kims van de naïviteit en arrogantie van de welgestelde Parks, en nestelen ze zich steeds dieper in het luxueuze wereldje van de nieuwe rijken. Wat dan volgt aan hilarische, ontluisterende en angstaanjagende gebeurtenissen geeft een grimmige kijk op de Koreaanse samenleving, waarin overleven met alle mogelijke middelen voor een groot deel van de bevolking dagelijkse realiteit is.